Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
[ X ]
Wersja polska Wersja angielska

Przyroda Nietoperze

Negatywne oddziaływanie elektrowni wiatrowych na chiropterofaunę może polegać na:

 

  • niszczeniu kwater lub ich zakłócaniu,

  • przecinaniu tras przelotów nietoperzy, w tym tras migracyjnych

  • stawianiu konstrukcji budowlanych na terenach łownych i uniemożliwieniu przez to korzystania z podstawowych obszarów łownych lub stworzeniu zagrożenia kolizjami, przy czym lokalizacje w terenie zadrzewionym/pokrytym roślinnością krzewiastą prawdopodobnie stanowią większe ryzyko, niż lokalizacje w terenie otwartym.


Straty spowodowane przez kolizje

 

Liczne przeprowadzone w ostatnich latach badania (TRAPP et al. 2002, BRINKMANN 2004, BACH i RAHMEL 2006, REGIERUNGSPRÄSIDIUM FREIBURG 2005) wykazały, że straty spowodowane na skutek kolizji nietoperzy z turbinami wiatrowymi mogą być znaczące.

 

Prowadzony na przykład dla Niemiec przez Krajowy Urząd Ochrony Środowiska Brandenburgii kataster zderzeń (T. DÜRR, stan na 2006/07) wykazuje większą liczbę kolizji dla gatunków karlika malutkiego (28% wszystkich znalezisk), borowców (34% wszystkich znalezisk) oraz karlika większego (20% wszystkich znalezisk). Należy jednak podkreślić fakt, iż są to gatunki najbardziej powszechne, co ma niewątpliwy wpływ na częstość zderzeń. Pozostałe gatunki są odnotowywane w zderzeniach znacznie rzadziej.

 

Rozkład strat w funkcji pory roku (DÜRR i BACH 2004) pokazuje, że przeważająca część ofiar uderzeń została odnotowana w sierpniu, natomiast w marcu i maju stwierdzono jedynie pojedyncze osobniki. Powyższe wyniki potwierdzają także badania przeprowadzone przez TRAXLER (2004) w Austrii oraz badania BRINKMANN i SCHAUER-WEISSHAHN (2006) prowadzone w górach Schwarzwaldu, podczas których największą liczbę ofiar kolizji z turbinami wiatrowymi zarejestrowano w sierpniu i na początku września (obserwacje te dotyczyły w szczególności karlika malutkiego przy turbinach wiatrowych zlokalizowanych w pobliżu lasów; pod instalacjami w terenie otwartym nie znaleziono żadnych ofiar uderzeń).

 

Także badania przeprowadzane w Stanach Zjednoczonych (JOHNSON 2000, 2003, KEELEY 2001, OSBORNE 1996) wykazują największą koncentrację ofiar zderzeń pomiędzy środkiem lipca a wrześniem - 90% wszystkich znalezisk, przy czym ok. 50% wszystkich osobników zabitych przez uderzenie stwierdzono w sierpniu.

 

ARNETT (2005) stwierdził, że częstość kolizji z nietoperzami jest silnie uzależniona od warunków pogodowych. Przy dużej prędkości wiatru współczynnik kolizji był mniejszy, przy mniejszych prędkościach natomiast liczba ofiar uderzeń wzrastała. Graniczną prędkość wiatru, przy której współczynnik kolizji znacznie malał, określił na poziomie 6 m/s. Ponadto zaobserwował, że zwierzęta polują w pobliżu turbin wiatrowych przede wszystkim w dwóch pierwszych godzinach po zachodzie słońca, narażając się na kolizje z obracającymi się łopatami wirnika.

 

Przypuszcza się, że przyczyną kolizji może być fakt, że nietoperze nie są w stanie ocenić swoim ultradźwiękowym systemem echolokacyjnym ani dużych prędkości (nawet do 200 km/h na końcu skrzydła), ani rozmiaru wirników.

 

Także studium "Nietoperze i turbiny wiatrowe w Saksonii 2006" przeprowadzone na zlecenie Wolnego Państwa Saksonia (SEICHE et al. 2007) potwierdza zasadniczo powyższe obserwacje. W ramach studium zbadano 26 farm wiatrowych z 145 turbinami wiatrowymi, przeprowadzając łącznie 6987 kontroli. Przy częściowym wykorzystaniu starych danych uzyskano bazę danych dla 216 turbin wiatrowych (114 danych z roku 2006, 102 stare dane z lat 2002-2005). Najwyższe współczynniki martwych znalezisk odnotowano w lipcu i sierpniu, przy czym ok. 50% wszystkich ofiar kolizji przypadło na dwa ostatnie tygodnie lipca. Jedynie dla karlika większego stwierdzono wysokie współczynniki kolizji także w maju. W zarejestrowanych martwych znaleziskach najczęściej spotykano borowce (Nyctalus noctula), które stanowiły 51,7%, po nich karliki większe (Pipistrellus nathusii) - 21 % i karliki malutkie (Pipistrellus pipistrellus) ze wskaźnikiem 13,2 %. Ofiarami kolizji były najczęściej młode osobniki - ich udział stanowił 63% wszystkich ofiar uderzeń, pomimo tego, że udział zwierząt dorosłych w całej populacji jest wyższy, niż zwierząt młodych.

 

W odniesieniu do śmiertelności nietoperzy przy turbinach wiatrowych w ogóle i przy turbinach wiatrowych postawionych w pobliżu obszarów licznie zadrzewionych udokumentowano podwyższone ryzyko zderzeń w bezpośredniej bliskości obszarów zadrzewionych (w odległości 0 – 50 m od podstawy masztu). W przypadku borowców 53% martwych znalezisk znajdowało się przy turbinach wiatrowych ustawionych w odległości do 70 m od obszarów zadrzewionych, dla karlika większego współczynnik ten wyniósł 49%, a dla karlika malutkiego 51%. W przypadku graniczących szpalerów drzew/polnych grup krzewów uzyskano, w porównaniu z występowaniem w obszarach zadrzewionych, zredukowane wartości wskaźników śmiertelności przez uderzenie w obszarze do 70 m, a mianowicie 9% w przypadku borowców, 11 % karlika większego i 14 % karlika malutkiego. Przedstawiony poniżej wykres przedstawia ryzyko uderzeń osobników omawianych gatunków w zależności od odległości od turbin wiatrowych od struktur obszarów licznie zadrzewionych.

                                      Wykres Odległość turbin wiatrowych z martwymi znaleziskami (15.05.06 - 30.09.06 oraz stare dane)
                                      od najbliższego obszaru zadrzewionego pomiędzy 0 - 1.400 m 
Odległość turbin wiatrowych z martwymi znaleziskami
                                    Źródło: SEICHE et al. (2007)

 

 

W przeprowadzanych badaniach udowodniono znaczącą zależność ryzyka kolizji od prędkości wiatru. Najwyższe wskaźniki śmiertelności przez uderzenie stwierdzono dla prędkości wiatru ok. 2 m/s na wysokości 10 m. W zależności od wysokości wieży odpowiada to w przybliżeniu prędkości wiatru 5 m/s w obszarze piasty turbin wiatrowych. Nocą od prędkości w granicach 6-7 m/s na wysokości 10 m (= w przybliżeniu 8-9 m/s na wysokości piasty) stwierdzono zwiększoną redukcję liczby znalezionych martwych osobników. Wraz ze wzrastającą prędkością wiatru aktywność nietoperzy silnie maleje, a w konsekwencji zmniejsza się ryzyko uderzenia w obszarze wirników. Także Rosskopf (BEHR & HELVERSEN 2006) stwierdził w ramach prowadzonych przez siebie badań, że 95,7% wszystkich aktywności nietoperzy miała miejsce przy prędkości wiatru poniżej 6 m/s. Przy prędkości 6,5 m/s w obszarze gondoli nie zarejestrowano prawie żadnych odgłosów nietoperzy.

 

Jeśli chodzi o techniczne parametry turbin wiatrowych zwiększone ryzyko zderzeń stwierdzono przyśrednicy łopat wirnika wynoszących 80 m i więcej oraz przy pozostającej przestrzeni swobodnej pomiędzy wirnikiem a górną krawędzią terenu na poziomie mniejszym od 30 m.

 

Przedstawione powyżej wyniki studiów są źródłem ważnych wskazówek dotyczących możliwości zmniejszania ryzyka kolizji nietoperzy z turbinami wiatrowymi. Należy jednak pamiętać o możliwych znacznych regionalnych i lokalnych różnicach. Nawet na obszarach o dużej gęstości aktywności nie każda turbina wiatrowa musi automatycznie powodować wysoką śmiertelność nadlatujących nietoperzy.

 

Ze względu na duże różnice w zakresie wyników przeprowadzonych dotychczas badań, nie można sporządzić prognozy faktycznego współczynnika śmiertelności nietoperzy przy turbinach wiatrowych. Generalnie jednak, niezależnie od typu instalacji (w szczególności jej wielkości), dla lokalizacji o dużej aktywności życiowej nietoperzy należy zasadniczo założyć, że ryzyko śmiertelnych kolizji nietoperzy z turbinami wiatrowymi będzie występować.

 

 

Skuteczność płoszenia i barier

Możliwe oddziaływanie turbin wiatrowych na nietoperze w tym zakresie pokazują przeglądowo badania BACH i RAHMEL (2004, 2006) oraz BRINKMANN (2004). Z ich analizy wyraźnie wynika, że dane dotyczące barier i działania odstraszającego są bardzo ograniczone.

 

Większość gatunków nietoperzy wykorzystuje najprawdopodobniej każdego roku tradycyjnie te same obszary łowne. Jeżeli na obszarze tym postawione zostaną turbiny wiatrowe, zwierzęta prawdopodobnie nauczą się rozpoznawać przestrzenny zakres działania wirników. Tym samym wydaje się uzasadnionym, że nietoperze, których podstawowy teren łowny zostaje objęty zakresem działania turbiny wiatrowej, zaczynają unikać tego terenu ze względu na ruch wirnika i turbulencje. Tym samym na terenie danej farmy wiatrowej powstaje, przy słuszności powyższego założenia, szereg "powierzchni częściowych", na których nietoperze nie polują (BACH i RAHMEL 2006).

 

W badaniu BACHA (2001) mroczki późne znacznie zmieniły swoją aktywność w bezpośrednim otoczeniu turbin wiatrowych, unikając jego wykorzystywania jako regularnego terenu łownego, a w kolejnych latach w coraz większym stopniu unikając całego areału farmy wiatrowej.

 

Badania REICHERTA i BACHA (2006) przeprowadzone na farmach wiatrowych Osteel, Timmeler, Kampen i Fiebing (powiat Aurich), a także pomiary wykonane w ramach studiów nad tolerancją przez środowisko naturalne na powiększenie farmy wiatrowej Ihlow z 21 do 29 turbin wiatrowych (REGIOPLAN 2007) nie wykazały natomiast żadnego ograniczenia użytkowania przestrzeni życiowej nietoperzy na terenie farmy wiatrowej.

 

Na podstawie wyników najnowszych badań można założyć, że po wybudowaniu farmy wiatrowej mroczki późne dalej będą użytkować zajętą przez nią powierzchnię. Tylko w ograniczonym stopniu można liczyć na to, że zrezygnują one z terenów łownych na tym obszarze.

 

W przypadku karlika malutkiego nie stwierdzono w BACHU (2001) żadnego zmniejszonego użytkowania obszarów wokół turbin wiatrowych. Osobniki tego gatunku w dalszym ciągu korzystały ze swoich tras przelotu przez obszar zajęty pod farmę wiatrową. Zaobserwowano jednak uniki przed wirnikami, które znajdowały się poprzecznie do toru lotu. Spostrzeżenia te potwierdzone zostały także w analizach prowadzonych na potrzeby studiów dla zbadania tolerancji środowiska naturalnego na powiększenie farmy wiatrowej Ihlow (REGIOPLAN 2007), o którym była mowa powyżej.

 

 

Literatura:

  1. ARNETT, E. B., W. P. ERICKSON, J. KERNS & J. HORN (2005): Relationships between Bats and Wind Turbines in Pennsylvania and West-Virginia. Endbericht i.a. Bats and wind Cooperative. 187 pp.
  2. BACH, L. & U. RAHMEL (2006): Fledermäuse und Windenergie - ein realer Konflikt? Informationsdienst Naturschutz Nieders. 26, 47-52.
  3. BEHR, O., EDER. D., MARCKMANN, U., METTE-CHRIST, H., REISINGER, N., RUNKEL, V. & O. v. HELVERSEN (2007): Akustisches Monitoring im Rotorbereich von Windenergieanlagen und methodische Probleme beim Nachweis von Fledermaus-Schlagopfern – Ergebnisse aus Untersuchungen im mittleren und südlichen Schwarzwald. Nyctalus (N.F.) 12(2-3), 115-127.
  4. BRINKMANN (2004): Welchen Einfluß haben Windkraftanlagen auf jagende und wandernde Fledermäuse in Baden- Württemberg? In Dokumentation des Fachseminars „Windkraftanlagen - eine Bedrohung für Vögel und Fledermäuse?“ Akademie für Natur- und Umweltschutz, Stuttgart.
  5. BRINKMANN, R. & H. SCHAUER-WEISSHAHN (2006): Untersuchungen zu möglichen Betriebsbedingten Auswirkungen von Windkraftanlagen auf Fledermäuse im Regierungsbezirk Freiburg. Im Auftrag des Regierungspräsidiums Freiburg.
  6. DÜRR, T. & L. BACH (2004): Fledermäuse als Schlagopfer von Windenergieanlagen - Stand der Erfahrungen mit Einblick in die bundesweite Fundkartei. Bremer Beiträge für Naturkunde und Naturschutz Band 7 : 253-264.
  7. MEYER & RAHMEL (2005): Untersuchungen zur Kollisionshäufigkeit von ziehenden Fledermäusen mit Windkraftanlagen in Bremen. Untersuchungen im Auftrag der des Senators für Bau, Umwelt und Verkehr - Energieleitstelle, 23 S.
  8. JOHNSON, G.D. (2003): What is known and not known about impacts on bats? Proceedings of the avian interactions with wind power structures, Jackson Hole, Wyoming.
  9. JOHNSON, G.D., W.P. ERICKSON, M.D. STRICKLAND, M.F. SHEPHERD, D.A.SHEPHERD (2000): Avian monotoring studies at the Buffalo Ridge, Minnesota Wind Resource Area: Results of a 4 year study. Unp. Rep. Northern States Power Company, Minnesota.
  10. KEELY, B.W.(2001): Bat interactions with Utility Structures. In: R.G. Carlton (ed.): Proceedings: Avian interactions with Utility and Communications Structures. December 2-3, 1999. Charleston, South Carolina.
  11. OSBORNE, R.G., K.F. HIGGINS, C.D. DIETER & R.E. USGAARD (1996): Bat collisions with wind turbines in Southwestern Minnesota. Bat Research News 37: 105-108.
  12. RAHMEL, U. (2007): Fachbeitrag Fledermäuse zur Erweiterung des bestehenden Windparks Ihlow. Unveröffentlichtes Gutachten im Auftrag der Gemeinde Ihlow.
  13. TRAPP, H., D. FABIAN, F. FÖRSTER & O. ZINKE (2002): Fledermausverluste in einem Windpark in der Oberlausitz. Naturschutzarbeit in Sachsen (44): 53-56.
  14. SCHMIDT, U. & G. JOERMANN (1986): The influence of acoustical interferences on echolocation in bats. Mammalia 50(3): 379-389.
  15. SEICHE et al. (2007): Fledermäuse und Windenergieanlagen in Sachsen 2006. Im Auftrag des Freistaates Sachsen. Landesamt für Umwelt und Geologie. Natur und Landschaftspflege.
  16. TRAXLER, A., S. WEGLEITNER & H. JAKLITSCH (2004): Vogelschlag, Meideverhalten und Habitatnutzung an bestehenden Windenergieanlagen Prellenkirchen - Obersdorf - Steinberg/Prinzendorf. Endbericht.
cofnij
Partnerzy:
Copyright © 2017 FNEZ - Fundacja na rzecz Enegeryki Zrównoważonej
Elektrownie wiatrowe, farmy wiatrowe, oceny oddziaływania na środowisko